‘Goede governancestructuur van groot belang voor voortbestaan familiebedrijf’

Machiel Gosschalk is de zesde generatie van een groot familiebedrijf in de vleesverwerking. In plaats van in het bedrijf aan de slag te gaan, besloot hij als Next Gen Leider andere opvolgers van familiebedrijven te adviseren. Zijn missie? Meer familiebedrijven langer dan drie generaties te laten bestaan.

 

Slechts drie procent van de familiebedrijven houdt het langer dan drie generaties vol. Dat getal is schrikbarend laag.

‘Dat klopt, echt zonde. En dat terwijl zij samen voor 49 procent voor werkgelegenheid zorgen en goed zijn voor 51 procent van het bruto binnenlands product. Ze zeggen wel eens, de eerste generatie bouwt het bedrijf op, de tweede geniet ervan en de derde bouwt het weer af.’

Wat zijn hier de oorzaken van?

‘Bij zestig procent gaat het mis omdat er gebrekkig wordt gecommuniceerd. Bij 25 procent is er sprake van onvoldoende voorbereiding van de opvolging. Bij twaalf procent is een slecht gedefinieerde bedrijfsstrategie de oorzaak en drie procent wordt niet goed geadviseerd door een externe adviseur of fiscalist.’

Het is misschien een klein percentage, maar soms leidt het advies van een extern tot het einde van een bedrijf. Hoe kijk je hier als adviseur tegenaan?

‘Groot verschil met niet-familiebedrijven is dat je te maken hebt met familiebanden en dat er bijvoorbeeld meer emotie komt kijken bij een opvolging. Je moet dit als adviseur wel weten en daar rekening mee houden. Goede familie governance zorgt ervoor dat lastige onderwerpen bespreekbaar worden.’

Betere communicatie, een gedegen voorbereiding. Hoe kan een bedrijf dit aanpakken zodat het wel goed gaat?

‘In de eerste plaats is het goed om na te gaan waar je het voor doet en daar je governancestructuur, volgens het driecirkelmodel ‘bedrijf, familie en eigendom’ van Davis en Tagiuri, op in te richten. Is je familie er voor het bedrijf of is het bedrijf er voor je familie? Met andere woorden, zit je meer aan de corporatekant en gaat het vooral om winstmaximalisatie? Of staat de familie op de eerste plek en draait het om langetemijnwaardecreatie. Deze twee strategieën vragen om een andere governancestructuur.’

Want veel familiebedrijven hebben dit nog onvoldoende uitgewerkt?

‘Ik kom het in mijn werk vaak tegen: familiebedrijven hebben negen van de tien keer geen governancestructuur. Vaak wordt er pas aan gedacht als een bepaald probleem zich aandient. Bijvoorbeeld als iemand gaat scheiden en dat dan blijkt dat de koude kant aandelen meeneemt. Of nadat meerdere kinderen aandelen hebben gekocht en de buit is verdeeld, de opvolger die rol helemaal niet had gewild. Of dat de kinderen willen innoveren, maar dat pa iedere dag nog op de zaak langskomt en zich overal mee bemoeit. Dit is in principe allemaal te voorkomen als je hier maar eerder over nadenkt en afspraken maakt.’

Hoe pak je dit in de praktijk aan?

‘Door een familiestatuut op te stellen waarin je zaken vastlegt op het gebied van onder meer normen en waarden, eigendommen en toekomst, kun je een hoop leed en problemen voorkomen.  Je zou ook kunnen denken aan een familieraad of door opvolgers hun toekomstvisie en die van het bedrijf op te laten schrijven en te vragen wat de familieleden daarvan vinden. Of door een RvC of RvA aan te stellen. Dit kan je bijvoorbeeld ook helpen om objectief tot een goede opvolger te komen.’

Leg eens uit.

‘Het wil nog wel eens zo zijn dat bijvoorbeeld de vader wil dat het eerstgeboren kind hem gaat opvolgen, maar dit hoeft niet per se de beste kandidaat te zijn. Een goede Raad van Commissarissen, en dan bedoel ik niet een vriendje van papa, maar een onafhankelijke en diverse club van mensen kan hier objectiever naar kijken en komt misschien met een andere opvolger of betere kandidaat voor het bedrijf.’

Merk je dat de coronacrisis nog invloed heeft bij opvolgingsproblemen?

‘Het is eerder tegenovergesteld. Het is momenteel onzeker of de Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) blijft voorbestaan, dus opvolging staat juist eerder op de agenda. Ook biedt de huidige crisis mogelijkheden voor ideeën van de jongere generatie die eerder als ‘onzin’ werden bestempeld. Natuurlijk zijn er ook onzekerheden en spelen bepaalde conflicten. Ik hoop vooral dat deze crisis wordt gezien om te leren van fouten uit het verleden en zaken goed op papier te zetten. Goede governance is namelijk de sleutel in het voortbestaan van je bedrijf.’

---

 

Machiel Gosschalk komt uit een echte ondernemersfamilie. Zijn familie runt het slachtbedrijf J. Gosschalk & zn. in Epe waar bijna zeshonderd medewerkers werkzaam zijn. Gosschalk studeerde commerciële economie en deed daarna een master Executive MBA aan de Universiteit van Amsterdam. Hij werkte onder meer bij KPMG en werkte vier jaar bij EY als familiebedrijvenexpert. Sinds april 2021 werkt hij als Next Gen specialist bij BDO. Gosschalk was de winnaar van de Best Young Professional 2018 en één van de Jonge Beloften 2021.